Voorkomen van psychisch verzuim begint bij luisteren om te begrijpen… en niet bij cijfers.
De afgelopen jaren is het psychisch en mentaal verzuim in Nederland fors toegenomen. Werkdruk, onzekerheid, sociale isolatie en het steeds moeilijker balanceren tussen werk en privé zorgen ervoor dat steeds meer werknemers uitvallen met klachten zoals stress, burn-out, angst en depressie. Kortom: psychisch verzuim in Nederland is een groeiend probleem en maakt een aanzienlijk deel uit van het totale ziekteverzuim. Maar wat kunnen werkgevers doen om dit te keren?
Eerst even wat feiten op een rij
Volgens recente cijfers van o.a. het CBS:
- Is meer dan 35% van het langdurig ziekteverzuim psychisch van aard.
- Duurt psychisch verzuim gemiddeld 180 dagen.
- Zijn jonge werknemers (20-35 jaar) relatief vaak getroffen.
- Lopen sectoren als onderwijs, zorg en overheid voorop in verzuimcijfers.
- Deze cijfers onderstrepen dat psychisch verzuim geen individueel probleem is, maar een collectieve uitdaging.
De oorzaken van psychisch verzuim
Psychisch verzuim komt niet uit het niets. Vaak gaat er een langere periode van overbelasting of onbalans aan vooraf. Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- Hoge werkdruk en onvoldoende autonomie.
- Onvoldoende sociale steun op de werkvloer.
- Thuiswerken en het vervagen van grenzen tussen werk en privé.
- Perfectionisme, prestatiedruk en een gebrek aan waardering.
- Levensgebeurtenissen, zoals rouw, scheiding of mantelzorg.
- Negatieve inprentingen en opvoedingssporen ontstaan in de vroege jeugdjaren.
Wat kun je als werkgever doen om psychisch verzuim te voorkomen?
Gelukkig is er veel mogelijk om psychisch verzuim te voorkomen of te beperken. Het vraagt wel om een mensgerichte aanpak en een cultuur waarin psychisch welzijn bespreekbaar is. Kortom een veilige werk omgeving.
1. Creëer psychologische veiligheid
Zorg voor een werkcultuur waarin medewerkers zich veilig voelen om problemen, fouten of twijfels te bespreken. Leidinggevenden spelen hierin een sleutelrol. Maar de beschikbaarheid van een vertrouwenspersoon intern en/of extern.
2. Investeer in preventie
Denk aan coaching met focus op mentaal & psychisch verzuim, intervisie, trainingen, vitaliteitsprogramma’s of ga in gesprek met je casemanager van je arbodienst, of een bedrijfspsycholoog.
3. Train leidinggevenden
Leidinggevenden moeten signalen van overbelasting kunnen herkennen en er adequaat op kunnen reageren. Training in gespreksvoering en het voeren van het ‘moeilijke gesprek’ is cruciaal. Dat is helemaal niet zo makkelijk, mar dat kun je wel leren.
4. Bied flexibiliteit
Geef medewerkers meer autonomie over werktijden en -locatie, zodat ze zelf regie kunnen nemen over hun energiebalans. Maar let op; juist ook thuiswerken kan een aanjager zijn voor mentaalverzuim.
5. Monitor werkdruk en werkplezier
Gebruik periodieke medewerkerstevredenheidsonderzoeken of korte pulse-surveys om het werkgeluk in beeld te houden. Wat maakt dat jij met plezier uit je bed stapt om naar je werk te gaan… of juist niet.
Tot slot nog even dit
Psychisch verzuim is een gevoelig onderwerp. Het is complex, de verzuimperiode om te herstellen is lang en de kosten kunnen hoog oplopen. Het is een volstrekt misplaatste gedachte nu nog te denken dat investeren in het voorkomen en terugdringen van psychisch verzuim een dure kostenpost zou zijn.
Juist door tijdig te signaleren, oprecht te luisteren en preventieve maatregelen te nemen, kunnen organisaties veel leed – en onverantwoord hoge kosten voorkomen én besparen. Het loont zeer om in mensen te investeren. Niet alleen omdat het goed is voor de cijfers, maar vooral omdat het goed is voor jouw medewerker.
