Er was eens een mondkapje..
Kinderboekenschrijvers let op: dit is een (niet gratis natuurlijk) gouden idee voor een nieuw kinderboek. De belevenissen van ‘mondkapje’ verpakt in een leuk en beeldend sprookje voor groot en klein. Natuurlijk met een sprookjesachtig einde. Maar niet eerder dan dat er eerst gevaarlijke en meeslepende avonturen zijn beschreven over het leven van een mondkapje in coronatijd. Zie hier het concept voor waarschijnlijk het beste kinderboek aller tijden.
Slepende discussies over argumenten
Het mondkapje is al langer verbonden aan slepende discussies. Met als centrale thema: of het nou wel, niet, of maar voor een geringe mate ons en/of anderen kan beschermen tegen het vijandige coronavirus. Deze discussies laaien fel op aan heel wat mediatafels. In dit corona- tijdperk is het virus een oneindig dankbaar onderwerp. Jan en alleman schuift aan en is beschikbaar om zich te laten bevragen op zijn of haar standpunten en meningen. Je hoeft tenslotte geen expert of wetenschapper te zijn om er een mening op na te houden. En de tafels moeten om de kijkcijfers elke avond te behalen, goed en divers gevuld zijn.
De discussies over het mondkapje staan niet op zichzelf. Ze verkeren in goed gezelschap van talloze andere meningen en standpunten over evenzovele andere onderwerpen en thema’s. Zwarte Piet, Slavenhandel, Racisme, Discriminatie, Pensioenen, Onderwijs, Gezondheidszorg, Mark Rutte, Boeren, en noem maar op. Je kan veel van ons land zeggen, maar niet dat we er geen meningen op nahouden.
Ons ego en onze standpunten
In een eerder blog heb ik al eens geschreven over het koesteren van onze standpunten. Aangezien we vaak ook nog eens onze standpunten koppelen aan onze persoonlijkheid en ego. En dat is precies wat je aan deze mediatafels en discussieprogramma’s ziet gebeuren. Maar ook op onze werkplek en op de verjaardag van tante Mien. Onze meegebrachte onwrikbare standpunten, verdedigen we met onze (soms zelf bedachte gevoels-) argumenten. Zodra deze argumenten onder vuur komen te liggen verzinnen we gewoon nieuwe om ons ingegraven standpunt te bewaken en overeind te houden. Want kennelijk is je standpunt veranderen gewoon not done. We verdedigen onze ingenomen standpunten te vuur en te zwaard om zelf niet te hoeven veranderen. Want we lijken ons onlosmakelijk te hebben geïdentificeerd met onze standpunten.
Communicatie gaat helemaal niet over zenden en ontvangen
Zolang wij blijven geloven dat communicatie gaat over zenden en ontvangen, moeten we niet vreemd opkijken als onze gesprekspartners zich steeds dieper ingraven in hun standpunten. Met het dieper ingraven ontstaat ook verharding en agressie. We voelen ons bedreigd en verklaren de ander (al of niet uitgesproken) de ‘oorlog’. Onze standpunten zijn loopgraven geworden. Het enige wat we vervolgens nog doen is elkaar bestoken met argumenten. Al snel zal de discussie grimmiger worden. Om niet veel later het gevaar te lopen dat we onze kritiek t.a.v. het standpunt van die ander in respectloze bewoordingen verpakken, omdat we onze zelfbeheersing verliezen. Met zenden en ontvangen graven we ons hopeloos diep in zonder uitzicht op verbinding.
Communicatie van een andere soort
Het is de hoogste tijd om onze standpunten beschikbaar te maken voor de ander. En te stoppen elkaar nog langer om de oren te slaan met argumenten. Laten we er voor kiezen om onze wederzijdse standpunten -in het midden- op tafel te leggen. Om er vervolgens samen naar te kijken en in gesprek te gaan door: 1. vragen stellen, 2. luisteren, 3. begrijpen 4. verbinden.
Daar gaat communicatie van een andere soort over. Het is de bereidheid om je standpunt beschikbaar te maken voor die ander. En vóór jij jouw standpunten kenbaar maakt, eerst zijn standpunt – zonder oordeel – beter te begrijpen door vragen te stellen en te luisteren. Het resultaat is niet zelden wederkerigheid. Je zult zien dat ook de ander bijna automatisch deze manier van communiceren zal overnemen. Communiceren van een andere soort is erg besmettelijk.
Praten en discussiëren over mondkapjes en zo
Ik zou graag eens een discussietafel zien waar we eerst eens in gesprek gaan met elkaar over communicatie van een andere soort. Eerst eens de koppen bij elkaar steken hoe we met elkaar het gesprek in gaan. Hoe we eerst vragen leren te stellen aan elkaar en leren luisteren. Eerst maar eens aan elkaar bewijzen dat we elkaars standpunten hebben begrepen. I.p.v. elkaar direct te veroordelen, in de haren te vliegen en hardnekkig standpunten tegenover elkaar laten bestaan. Want elkaar echt begrijpen sluit veroordelen uit. Elkaar begrijpen hoeft overigens helemaal niet te betekenen dat we het eens zijn met elkaar. Maar elkaar begrijpen gaat wel vooraf aan verbinden. En verbindingen hebben we nodig om een elkaar respecterende, begrijpende en verbindende gemeenschap te vormen.
Het sprookje van mondkapje
Een sprookje is vaak een magisch verhaal waar een beroep gedaan wordt op de verbeeldingskracht en fantasie van de lezer of luisteraar. Sprookjes zijn oude tradities en bevatten vaak een zedenles of diepere wijsheid. En natuurlijk met een einde waarin alles toch nog goed kwam. Maar het leven zelf is geen sprookje. Wij moeten in onze werkelijke wereld dealen met veel verschillende en tegengestelde standpunten. Die verscheidenheid zouden we nog meer moeten omarmen. En tegelijk zouden we de vaardigheden moeten leren ontwikkelen van communicatie van een andere soort. Communicatie van een andere soort is niet magisch of ongrijpbaar. Het is geen onmogelijk sprookje. Het kan! Stel je voor hoe discussies aan mediatafels zich dan zouden voltrekken. Hoe zouden gesprekken verlopen over mondkapjes, virussen en maatschappelijke actuele thema’s, als we communiceren volgens de principes van een andere soort? Stel je eens voor. Sowieso verzekeren we ons van een happy end.
